Zaszufladkowana i wyzwolona. Los polskiej kompozytorki współczesnej 1905-2025

Wszystkie premierowe utwory w tym cyklu wykonuje Agnieszka Wilczyńska – polska wokalistka jazzowa z towarzyszeniem: Mateusza Kaszuby (fortepian), Miłosza Pękali (perkusja, handpan), Kacpra Malisza (skrzypce), Wojciecha Pulcyna (kontrabas), Patryka Dobosza (perkusja) i Sebastiana Frankiewicza (perkusja).***
Aleksandra Bilińska – współczesna kompozytorka i teoretyczka muzyki, autorka wyboru utworów do tego albumu i kompozytorka wszystkich współczesnych utworów, zawartych w tym zbiorze, w swojej pracy doktorskiej, pt. „Twórczość instrumentalna kompozytorek polskich xx wieku i jej kontekst kulturowy. Wybrane przykłady z lat 1945-2005” pisze: „Podobnie jak i w innych krajach europejskich, twórczość kompozytorska kobiet zaczyna pojawiać się w XIX wieku, a w świadomości społecznej na szerszą skalę dopiero w pierwszych dziesięcioleciach XX wieku. Są to na początku dzieła głównie kameralne, miniatury oraz twórczość pedagogiczna. W twórczości kompozytorek polskich dominującą i przeważającą statystycznie jest twórczość przeznaczona na fortepian, a także na głos z towarzyszeniem fortepianu, nieco mniej muzyki kameralnej. Pod koniec XIX wieku Polki zaczynają z kolei szturmować konserwatoria muzyczne. Wtedy też nasila się fala krytycznych głosów podejmujących temat twórczości kobiecej, stylu kobiecego, pełnego manieryzmu oraz postrzeganego jako konserwatywny, niezdolny do stworzenia czegoś oryginalnego, łamiącego dotychczasowe konwencje. Trudno jednak tego wymagać od kobiet, od których społeczeństwo oczekiwało wyważenia, elegancji, stonowania, dbania o dobre imię całej rodziny, a eksperymentowanie na gruncie sztuk artystycznych mogło sprowadzić na nie i ich rodziny poważne oskarżenia o nieobyczajne zachowanie. Ponadto domowe czy salonowe muzykowanie dawało warsztat twórczy wystarczający często do komponowania, właśnie dostosowanego do tego poziomu i oczekiwań. Brak dostępu do kształcenia profesjonalnego, akademickiego siłą rzeczy odsuwało kobiety od nowych zdobyczy w zakresie technik kompozytorskich.”

Anna Maria Klechniowska (1888-1973), Ilza Sternicka-Niekrasz (1898-1932) czy Zofia Ossendowska (1887-1942) to twórczynie, których działalność muzyczna, kompozytorska czy pedagogiczna są w znacznej części znane i uświadomione, odnotowane w kalendariach, prasie, wspomnieniach czy archiwach bibliotecznych i nutowych, prasowych i muzycznych. Z kolei Hanna Karwowska, Jadwiga Abłamowicz czy Jadwiga Eminowicz-Burzyńska to twórczynie, o których nie wiemy nic. Nie zachowały się żadne adnotacje w kronikach, żadne szczegóły biograficzne. Nie znamy ich dat urodzenia ani śmierci. Oprócz jednego: oprócz publikacji nutowych, tzw. wydanych w latach 1905, 1907 i 1929 przez niezłomne wydawnictwo Gebethner i Wolff. Oto, po niemal stu latach, prapremiery ich pieśni.

Projekt „Zaszufladkowana i wyzwolona” dedykujemy zapomnianym, nieznanym, zagubionym w zawiłych losach: życia, historii, kraju i świata – twórczyniom, wśród nich między innymi właśnie Hannie Karwowskiej, Jadwidze Abłamowicz i Jadwidze Eminowicz-Burzyńskiej. 

koncepcja projektu: Anna Kierkosz
wybór utworów: Aleksandra Bilińska
realizacja: Fundacja Muzyka jest dla wszystkich
partner: PROM Kultury Saska Kępa
realizacja nagrania: Taktogram

Premierowych utworów można posłuchać na kanale youtube Fundacji Muzyka jest dla wszystkich: https://www.youtube.com/user/FundacjaMuzykaJest

Publikacja została wydana przez Fundację Muzyka jest dla wszystkich w 2025 roku i dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, w ramach programu „Muzyczny ślad”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca”